NMF – naturalny czynnik nawilżający: co to, skład, jak działa

NMF to skrót, który w Dottore znaczy dwie rzeczy: naturalny czynnik nawilżający skóry (Natural Moisturizing Factor) i nazwaną od niego linię kremów NMF xpress. Ten artykuł wyjaśnia pierwsze, żeby zrozumieć drugie: co to jest NMF, z czego się składa, gdzie w skórze się znajduje, dlaczego jego niedobór daje suchość, ściągnięcie i szorstkość, co go niszczy, jak go uzupełniać kosmetykami – i czym różni się od bariery hydrolipidowej, kwasu hialuronowego i ceramidów, z którymi bywa mylony.

NMF w pigułce

Co to jest	Natural Moisturizing Factor – mieszanina małych, rozpuszczalnych w wodzie cząsteczek wewnątrz komórek warstwy rogowej, która wiąże wodę i utrzymuje naskórek elastyczny
Skład	ok. 40 % wolnych aminokwasów, 12 % PCA (kwas pirolidonokarboksylowy), 12 % mleczanów, 7 % mocznika, sole mineralne (sód, potas, wapń, magnez), cukry, kwas mlekowy, amoniak, kreatynina
Skąd się bierze	z rozpadu białka filagryny w komórkach naskórka podczas rogowacenia – skóra produkuje go sama
Ile wody wiąże	NMF stanowi ok. 20–30 % suchej masy warstwy rogowej i utrzymuje w niej 10–30 % wody – tyle potrzeba, by skóra była gładka i nie pękała
Co go niszczy	mydło i detergenty, gorąca woda, alkohol, częste mycie, suche powietrze, UV, wiek, atopia (mutacje filagryny)
Jak uzupełnić	kremy z mocznikiem, aminokwasami, PCA, mleczanami, glicerną, betainą, trehalozą – w Dottore linia NMF xpress
NMF a bariera	NMF wiąże wodę wewnątrz komórek; lipidy (ceramidy) zatrzymują ją między komórkami – jedno bez drugiego nie działa

Skóra i jej bariera – gdzie mieszka NMF

Naskórek ma pięć warstw, a tę, którą widzimy i pielęgnujemy, nazywamy warstwą rogową. To 15–20 warstw spłaszczonych, martwych komórek (korneocytów) ułożonych jak cegły w murze; zaprawą są lipidy międzykomórkowe: ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe. Na powierzchni całość pokrywa film z sebum i potu – bariera hydrolipidowa. Zadanie tej konstrukcji jest podwójne: nie wpuszczać do środka drobnoustrojów, alergenów i zanieczyszczeń, a jednocześnie nie wypuszczać wody.

NMF mieszka wewnątrz „cegieł” – korneocytów. To on sprawia, że martwe, zrogowaciałe komórki pozostają uwodnione i elastyczne, zamiast wysychać, twardnieć i łuszczyć się. Bez NMF nawet nienaruszona „zaprawa” lipidowa nie utrzyma skóry gładkiej – i odwrotnie, bez lipidów NMF wypłukuje się z komórek, bo jest rozpuszczalny w wodzie.

NMF – co to jest i z czego się składa

Naturalny czynnik nawilżający to nie jedna substancja, lecz mieszanina kilkudziesięciu małych, higroskopijnych cząsteczek – takich, które przyciągają i wiążą wodę. Skład NMF zdrowej skóry:

wolne aminokwasy (ok. 40 %) – seryna, glicyna, alanina, histydyna, arginina, cytrulina; to główny „magazyn” wody,
PCA – kwas pirolidonokarboksylowy (ok. 12 %), jeden z najsilniejszych humektantów skóry, powstający z glutaminy,
mleczany i kwas mlekowy (ok. 12 %) – wiążą wodę i utrzymują kwaśne pH,
mocznik (ok. 7 %) – wiąże wodę i w niskich stężeniach zmiękcza naskórek,
sole mineralne – chlorki, fosforany, sód, potas, wapń, magnez (ok. 18 %),
cukry, glikozamina, kreatynina, amoniak, kwas moczowy, cytryniany – w mniejszych ilościach.

Skąd się bierze? Z białka filagryny. W żywych warstwach naskórka filagryna spina włókna keratyny; gdy komórka wędruje ku powierzchni i rogowacieje, enzymy tną filagrynę na wolne aminokwasy i ich pochodne – i to jest NMF. Proces jest sterowany wilgotnością: w suchym powietrzu skóra rozkłada więcej filagryny, próbując nadrobić braki. U osób z atopowym zapaleniem skóry gen filagryny bywa uszkodzony, dlatego mają mało NMF, suchą skórę i nieszczelną barierę od urodzenia.

Jak działa NMF – i dlaczego jego niedobór daje suchą skórę

Warstwa rogowa potrzebuje 10–30 % wody, żeby być gładka, elastyczna i przepuszczalna dla składników aktywnych. NMF wiąże tę wodę wewnątrz korneocytów i utrzymuje ją mimo suchego powietrza na zewnątrz. Do tego zakwasza naskórek (pH ok. 5), co aktywuje enzymy odbudowujące lipidy i hamuje bakterie, oraz uczestniczy w prawidłowym złuszczaniu – gdy wody jest za mało, enzymy rozklejające martwe komórki nie pracują i skóra łuszczy się płatami zamiast niewidocznie.

Gdy NMF brakuje: warstwa rogowa wysycha poniżej 10 % wody, komórki twardnieją i pękają, skóra jest szorstka, matowa, ściąga, łuszczy się i piecze, bariera się rozszczelnia i wpuszcza drażniące substancje, a kremy „nie wchłaniają się”. To dokładnie obraz skóry suchej i odwodnionej – opisujemy go w poradniku skóra sucha i odwodniona – jak je odróżnić i pielęgnować.

Co niszczy NMF

NMF jest rozpuszczalny w wodzie, więc najłatwiej go po prostu wypłukać:

mydło, żele z SLS/SLES, długie gorące prysznice – detergenty usuwają lipidy, a bez nich woda wypłukuje NMF z komórek; „skrzypiąca czystość” to zmyty NMF,
alkohol w tonikach i mgiełkach,
zbyt częste złuszczanie – kwasy i peelingi mechaniczne usuwają warstwy komórek razem z ich zawartością,
suche powietrze (ogrzewanie, klimatyzacja, samolot) – woda paruje szybciej, niż NMF zdąży ją związać,
promieniowanie UV – uszkadza filagrynę i enzymy,
wiek – po 40. roku życia produkcja filagryny i lipidów spada, po menopauzie gwałtownie,
choroby – atopia (mutacje filagryny), łuszczyca, niedoczynność tarczycy,
chlor w basenie, twarda woda, zimno i wiatr.

Jak uzupełniać NMF kosmetykami

Najskuteczniejsze kremy nawilżające naśladują skład NMF albo dostarczają skórze jego składników i substancji, które działają tak samo:

mocznik (2–5 % nawilża, 10 % i więcej złuszcza), aminokwasy (seryna, arginina, glicyna), PCA sodu, mleczan sodu, kwas mlekowy w niskim stężeniu – dosłowne składniki NMF,
gliceryna, betaina, trehaloza, ektoina, polisacharydy – humektanty i osmoprotektanty, które wiążą wodę i chronią komórki przed odwodnieniem,
kwas hialuronowy – wiąże wodę, ale w przeciwieństwie do NMF nie wnika do komórek; działa na powierzchni i wymaga lipidów na wierzch,
ceramidy, cholesterol, kwasy tłuszczowe, masło shea, skwalan – nie są NMF, ale bez nich NMF się wypłukuje; dobry krem nawilżający ma obie grupy,
liposomy – nośniki z fosfolipidów, które przenoszą wodę i składniki NMF w głąb warstwy rogowej zamiast pozwolić im odparować.

Zasady stosowania: krem na lekko wilgotną skórę w ciągu 3 minut po myciu (NMF i humektanty wiążą wodę, którą właśnie dostarczyłaś), łagodne oczyszczanie bez SLS, złuszczanie enzymatyczne zamiast kwasów, nawilżacz powietrza zimą.

Linia NMF xpress – kosmetyki, które uzupełniają naturalny czynnik nawilżający

Linia NMF xpress Dottore powstała wokół tego mechanizmu: uzupełnić NMF, dostarczyć wodę w głąb naskórka i zatrzymać ją lipidami.

NMF xpress cream – krem do twarzy z 18 % składników aktywnych: 1 % liposomalnej wody lodowcowej (woda z lodowca zamknięta w liposomach, które przenoszą ją w głąb warstwy rogowej), 10 % kompleksu nawilżającego chroniącego przed odwodnieniem, 5 % polisacharydów ograniczających utratę wody i 2 % masła shea odbudowującego lipidy; uzupełnia niedobory minerałów i mikroelementów suchej skóry. Dla skóry suchej, przesuszonej, odwodnionej i atopowej, także w ciąży,
NMF xpress eyes – krem pod oczy z tą samą wodą lodowcową, masłem shea, kompleksem nawilżającym z mocznikiem, trehalozą i ceramidem oraz 10 % Eyeseryl na cienie i obrzęki,
Sacha butter NMF xpress – masło do masażu z olejami sacha inchi, migdałowym, macadamia i jojoba oraz wodą różaną: lipidy, które zatrzymują wodę związaną przez NMF,
kuracja nawilżająca (krem + krem pod oczy) i kuracja intensywnie nawilżająca (+ masło i kosmetyczka) – gotowe zestawy,
w gabinecie: zabieg NMF xpress – wielopoziomowa stymulacja nawilżenia (peeling, serum, maska, krem) na tych samych składnikach, dobra przed zimą i po lecie.

Pozostałe kosmetyki z kompleksami nawilżającymi – Hydratore z ektoiną i kwasem migdałowym dla skóry odwodnionej i tłustej, S.O.S. z trehalozą i alantoiną dla podrażnionej – zebraliśmy w kategoriach kremy nawilżające i kosmetyki z kompleksami nawilżającymi.

NMF a bariera hydrolipidowa, kwas hialuronowy i ceramidy

Bariera hydrolipidowa to całość: film na powierzchni plus lipidy między komórkami plus NMF wewnątrz komórek. NMF jest jej częścią, nie synonimem.
Kwas hialuronowy to humektant z żywych warstw skóry i tkanek; w kremie działa na powierzchni warstwy rogowej i wiąże wodę „na wierzchu”. NMF działa wewnątrz korneocytów. Dobry krem ma oba.
Ceramidy to lipidy – „zaprawa” między komórkami. Nie wiążą wody, ale uszczelniają mur, żeby NMF i woda nie uciekły. Krem tylko z ceramidami natłuszcza, ale nie nawilża; tylko z NMF nawilża, ale nie zatrzymuje.
Mocznik to składnik NMF, który w kremach ma dwa oblicza: do 5 % nawilża, powyżej 10 % złuszcza (keratolityk) – dlatego kremy z 30 % mocznika są na zrogowaciałe pięty, nie na twarz.

FAQ – NMF

Co to jest NMF w kosmetykach?

NMF (Natural Moisturizing Factor, naturalny czynnik nawilżający) to mieszanina aminokwasów, PCA, mleczanów, mocznika i soli, którą skóra sama wytwarza w warstwie rogowej, by wiązać wodę. W kosmetykach „NMF” oznacza składniki, które go naśladują lub uzupełniają: mocznik, aminokwasy, PCA, mleczan sodu, glicerynę, betainę, trehalozę.

Jaki jest skład NMF?

Około 40 % wolnych aminokwasów, 12 % PCA, 12 % mleczanów, 7 % mocznika, 18 % soli mineralnych (sód, potas, wapń, magnez, chlorki, fosforany) oraz cukry, glikozamina, kreatynina, amoniak i cytryniany.

Czym różni się NMF od kwasu hialuronowego?

Oba wiążą wodę, ale NMF działa wewnątrz komórek warstwy rogowej, a kwas hialuronowy z kremu – na jej powierzchni. Kwas hialuronowy bez lipidów paruje razem z wodą; NMF bez lipidów wypłukuje się z komórek. Dlatego dobry krem nawilżający łączy humektanty z lipidami.

Czy NMF można odbudować?

Tak. Skóra produkuje NMF z filagryny stale; wystarczy przestać go wypłukiwać (łagodne mycie bez SLS, bez alkoholu, letnia woda) i uzupełniać kremami z jego składnikami. Poprawa nawilżenia jest odczuwalna po kilku dniach, pełna odbudowa warstwy rogowej po 3–4 tygodniach.

Dlaczego linia NMF xpress nazywa się NMF?

Bo jej krem uzupełnia niedobory naturalnego czynnika nawilżającego i dostarcza wodę w głąb naskórka w liposomach, a masło i krem pod oczy dokładają lipidy, które tę wodę zatrzymują – czyli odtwarzają cały mechanizm nawilżenia skóry, a nie tylko jego powierzchnię.

Podsumowanie

NMF to własny system nawilżania skóry: aminokwasy, PCA, mleczany, mocznik i sole wewnątrz komórek warstwy rogowej, które wiążą wodę i utrzymują naskórek elastyczny. Niszczą go detergenty, alkohol, gorąca woda, suche powietrze i wiek; uzupełniają kremy z jego składnikami i humektantami, zamknięte lipidami. Na tym mechanizmie opiera się linia NMF xpress, a o pielęgnacji suchej i odwodnionej skóry piszemy w osobnym poradniku.